دوشنبه, ۰۱ بهمن ۱۳۹۷
»   فرهنگ و هنر  »   موفقیت ژاپن در حوزه صادرات محصولات فرهنگی
۹ خرداد ۱۳۹۶ , ساعت ۱۰:۴۵

موفقیت ژاپن در حوزه صادرات محصولات فرهنگی

وفقیت ژاپن در دهه‌های گذشته در حوزه صادرات محصولات فرهنگی موجب رقابت گسترده شرکت‌های این کشور در بازار داخلی شده تا بهره‌وری و نوآوری در تولیدات خود را افزایش دهند.

به نقل از مهر، کریستوفر پوکاریر، استاد دانشگاه واسدا ژاپن در یک سخنرانی در کنفرانس «Nichibunken Sydney Symposium» که در توکیو برگزار شد،  به مسئله پیامدهای صادرات محصولات فرهنگی ژاپن بر مطالعات ژاپن شناسی، پرداخته است.

رایزنی فرهنگی ایران در ژاپن، این سخنرانی را ترجمه و آن را برای انتشار در اختیار مهر قرار داده است.

متن ترجمه شده در زیر از نظر مخاطبان می‌گذرد:

آسو تارو (Aso Taro)، وزیر امور خارجه ژاپن، در سخنرانی خود خطاب به فعالان حوزه تأمین محتوای رسانه‌های دیجیتال در آوریل ۲۰۰۶ بر نقش این وزارتخانه در برندسازی نام کشور، تأکید کرد و گفت: یکی از مؤلفه‌های دیپلماسی این است که تصویری درست از کشور در جهان ارائه کنیم. امروزه دیگر نمی‌توان فقط به فعالیت‌ها و اقدامات دیپلمات‌ها بسنده کرد. ما باید از طیف گسترده‌ای از انسان‌هایی که در حوزه فرهنگ ژاپن فعالیت می‌کنند، کمک بگیریم. بنابراین، امروز از شما دعوت می‌کنم برای ترویج «برند» ژاپن به ما بپیوندید.

تأکید یک مقام رسمی بر نقش رسانه و برنامه‌های رسانه‌ای در افزایش نفوذ و تأثیرگذاری یک کشور در خارج، پس از آن صورت می‌گیرد که در سال‌های گذشته مقامات رسمی دولتی و بخش خصوصی بر اهمیت صادرات محصولات رسانه‌ای و فرهنگی در رونق اقتصادی ژاپن اذعان کرده‌ بودند. «وزارت اقتصاد، بازرگانی و صنعت» و «فدراسیون بازرگانی ژاپن» تاکنون بارها بر اهمیت روزافزون صادرات کالاهای فرهنگی به خارج از کشور و نقش جانبی آنها بر رونق دیگر صنایع و نهادها در ژاپن تأکید کرده‌اند.

این دیدگاه‌های بخش دولتی و خصوصی، چالش‌هایی را برای پژوهشگران حوزه‌ مطالعات ژاپن درخصوص تبیین آنها ایجاد کرده است زیرا گفتمان آنها (مقامات بخش دولتی و خصوصی) برگرفته از حوزه اقتصاد و تجارت است. در این مقاله ابتدا موضوع صدور محصولات فرهنگی باتوجه به «قدرت رقابت» و مسائل مربوط به آن توضیح داده خواهد شد. سپس مزایای جانبی این صادرات و موضوع «قدرت نرم» بیان می‌شود. سرانجام اینکه برخی از حوزه‌های مطالعاتی و تحقیقاتی درخصوص صادرات کالاهای فرهنگی ژاپن به خارج از کشور تبیین خواهد شد.

صادرات کالاهای فرهنگی و قدرت رقابت

صنعت تأمین محتوای رسانه‌ها به‌عنوان یکی از عوامل احیای قدرت رقابت کشور مورد تقدیر قرار گرفته زیرا قدرت رقابت ژاپن در عرصه اقتصاد جهانی در سال‌های اخیر کاهش یافته است. مجله معتبر اقتصادی تویوکیزای نتایج یافته‌های مؤسسه تحقیقاتی ماروبنی را منتشر کرده است. براساس این یافته‌ها درحالی‌که از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۲ یعنی به مدت یک دهه مجموع صادرات ژاپن فقط ۲۱ درصد افزایش داشته است، صادرات محصولات فرهنگی در این مدت سه‌برابر شده است. سپتامبر ۲۰۰۳ در هفته‌نامه «آئه‌را» از گروه رسانه‌ای آساهی شینبون، مقاله‌ای باعنوان «شکاف کامل قدرت بین آمریکا و ژاپن» منتشر شد که در آن به تنزل ژاپن در «رتبه‌بندی جهانی رقابت‌پذیری» اشاره شده بود ولی درعین حال صادرات کالاهای فرهنگی آن افزایش یافته بود. «مؤسسه بین‌المللی مدیریت توسعه» که مقر آن در سوئیس است، در پنج‌سال منتهی به ۱۹۹۳، ژاپن را در رتبه نخست فهرست خود قرار داد و سال پس از آن ایالات متحده رتبه نخست را به دست آورد. جایگاه ژاپن در این فهرست (IMD) در سال ۲۰۰۲ به رتبه سی‌ام تنزل پیدا کرد که بسیار مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت و به نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز اقتصادی این کشور را در جامعه دامن زد. «نشریه تویوکیزای» سرمقاله ماه آگوست خود را به وضعیت «تجارت نرم» ژاپن اختصاص داد. نویسنده با استناد به جدول رتبه‌بندی IMD سال ۲۰۰۲، اعلام کرد اگرچه ژاپن در بخش تولیدات صنعتی قدرت رقابتی خود را از دست داده ولی محصولات فرهنگی آن مورد توجه جهانیان قرار گرفته است.

نگرانی درباره کاهش قدرت اقتصادی ژاپن در این کشور به‌صورت گسترده‌ای وجود دارد و در اسناد و مدارک دستگاه‌های دولتی و توصیه‌های نهادهای تخصصی به وضوح مشاهده می‌شود. این نهادها پیشنهادهایی برای اصلاح ساختار مدیریتی شرکت‌ها و نظام آموزشی کشور ارائه کرده‌اند. دانشگاهیان ژاپنی و خارجی نیز به این موضوع توجه کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به پورتر، تاکه‌ئوچی و ساکاکیبارا اشاره کرد که در سال ۱۹۹۹ میلادی اثری مشترک باعنوان «آیا ژاپن می‌تواند رقابت کند؟» منتشر کردند. البته مایکل پورتر در سال ۱۹۹۸ کتاب دیگری درباره «مزیت‌های رقابتی کشورها» منتشر کرده بود که تأثیر زیادی بر چگونگی مواجهه کشورها با چالش‌های اقتصادی داشت و مورد توجه تحلیلگران و سیاستگذاران قرار گرفت. این سه نویسنده در اثر خود اعلام کردند که محیط اقتصادی ژاپن برای شکل‌گیری کسب و کارهای جدید چندان مساعد نیست و این کشور به دلیل ضعف‌های موجود در نظام آموزش عالی با محدودیت‌هایی در حوزه منابع انسانی مواجه است. آنان وجود مشکلاتی در تجاری‌سازی محصولات جدید «دانش بنیان» و توسعه‌نیافتگی بخش خدمات را ذکر کردند. تعداد اندک شرکت‌های خدماتی در خارج از کشور یکی از شواهد این ادعا معرفی شد. نویسندگان معتقد بودند ژاپن در مقایسه با آمریکا از مزایا و فرصت‌های ایجاد شده به سبب «اقتصاد نوین» کمتر بهره‌مند شده است. به همین دلیل تلاش برای افزایش صادرات محتوای رسانه‌ای اقدامی برای جبران این کاستی‌ها و کمک به رونق اقتصادی دانسته شد.

اگرچه در ژاپن و سایر کشورهای جهان درباره قدرت رقابت کشور صحبت می‌شود ولی باید گفت تصویر دقیقی از آن وجود ندارد. پال کراگمن، اقتصاددان برجسته، معتقد است قدرت رقابت کشور اگرچه مفهومی جذاب به نظر می‌رسد ولی در بیشتر موارد گمراه‌کننده است. قدرت رقابت درباره شرکت‌ها مصداق دارد و برهمین اساس برای کشورها مشابه‌سازی شده است. اما باید گفت کشورها مانند شرکت‌ها ورشکسته یا منحل نمی‌شوند. از سوی دیگر شرکت‌ها منابع لازم برای تولید را از داخل خود تأمین نمی‌کنند، درحالی‌که در بیشتر کشورها وضعیت به این‌گونه است. اگرچه تجارت خارجی ـ واردات و صادرات ـ می‌تواند رفاه شهروندان یک کشور را ارتقا دهد ولی در مجموع بخش کوچکی از ارزش فعالیت‌های اقتصادی آن را تشکیل می‌دهد (در مقایسه با ارزش تولید ناخالص ملی). کراگمن معتقد است بنابراین باید جامعه روی «تولید ملی» به‌جای «رقابت‌پذیری ملی» تمرکز کند. مفهوم اخیر مبتنی‌بر درک مرکانتیلیستی نادرستی از جهان است که در آن تجارت حوزه رقابت به‌شمار می‌رود و صادرات از ارزشی برخوردار می‌شود که چندان شایسته آن نیست. بنابراین باید گفت تجارت در واقع مبادله‌ای است که به دو طرف سود می‌رساند و همچون سارق نیست.

قدرت رقابت شرکت‌های رسانه‌ای ژاپن از این جهت اهمیت دارد که اگر آنها آثار خلاقانه‌ای تولید نکنند و سودآوری نداشته باشند، سبب زیان سهامدارن و/یا مخاطبان در ژاپن و خارج از کشور خواهند شد. قدرت رقابت، محصول عوامل درون‌شرکتی و محیط بیرونی است و عوامل محیطی تأثیرات زیادی بر عوامل داخلی دارد. شرایط نهادی و اجتماعی – فرهنگی و نیز ساختارهای موجود در آن صنعت، مشوق‌ها و انگیزه‌هایی برای اقدام و انتخاب روش‌ها، میزان در دسترس بودن منابع انسانی، مالی و فنی را تعیین می‌کند. وقتی بازارها به روی تولیدکنندگان خارجی باز می‌شود، چه از طریق سیاست‌های آزادسازی، تغییرات فناوری یا گسترش فعالیت‌ها به فراسوی مرزها، موضوع «رقابت‌پذیری موقعیتی» به یکی از مسائل اصلی شرکت‌ها تبدیل می‌شود. موقعیت‌های رقابتی نه تنها برای بقای شرکت‌ها اهمیت دارد، بلکه درصورت تحقق خوشه‌های صنعتی، به مرکزی برای نوآوری و به این ترتیب افزایش قدرت رقابتی آن منجر می‌شود.

پایان خبر- س ر

فرصت پرس

مطالب مرتبط با موضوع فرهنگ و هنر

 مقاله ای که از نظر می گذرد، به قلم "رامین نخستین انصاری =روزنامه نگار" و در شماره بیست و ششم دی ماه سال 1397 روزنامه آفتاب یزد، به چاپ رسیده است که برای شما بازدیدکنندگان محترم فرصت پرس،به طور کامل...
 به طور قطع، امروز حافظ محبوب ترین (popular) شاعر ماست. در ایران، کمتر خانه ای را می توان یافت که دیوان حافظ در آن نباشد، در صورتی که مثنوی و شاهنامه و کلیات سعدی در خیلی از خانه ها...

مطالب مرتبط با برچسب

خبرهای تصویری
  • نظر سنجی

    چشم انداز رشد اقتصادی ایران در سال 97 را چگونه ارزیابی می کنید؟

    مشاهده نتایج

    Loading ... Loading ...
  • آخرین خبرها